Niyə mən qərbyönümlüyəm

Çağdaş Azərbaycanın siyasi həyatında qərbyönümlülər əksəriyyət təşkil eləyir. Gəlin baxaq, bu niyə belədir, niyə camaat Qərbə doğru gedir:

1) Heç özləri bilmirlər niyə

2) Şimalda Rusiya, cənubda İran, şərqdə isə Xəzər. Başqa istiqamət qalmayıb  (Ermənistan sayılmır)

3) Ay siviliszasiya, ay demokratiya və s. boş sözlər. Boş, çünki nə olduğunu bilmirlər, lakin istəyirlər

4) Ən başlıca səbəb: "Qarın dərdi". Bunu ən geniş mənada başa düşməliyik. Qərbdə qatarlar vaxtında gəlib-gedir, avtobuslarda havasoyuducu var, Qərbdə ayfonlar, aypodlar var, hamı "Mersedes" sürür, qızlar hər kəsə ver... bıy, üzr istəyirəm. Qərbə qoşulandan sonra bunlar hamısı bizdə də olacaq (xüsusən sonuncusu). Özü də bunların reallığ olmasıyçun heç nə etmək lazım deyil, hər şey özü-özündən əmələ gələcək. 

İndi isə başlığda verilən sualı cavablandırmağın vaxtı gəldi. Qərbdə eşşək kimi işləyirsən, sonda isə insan olrusan. Bizdə isə eşşək kimi işləyirsən, eşşək olaraq da qalırsan. Qərbdə adam olma ŞANSINIZ (heç kim qarantiya vermir ki, hər kəs istədiyini alacaq) olacaq. Mənimçün bu vacibdir. Və bu fikir bütün millətə çatdırılmalıdır. Yoxsa camaat düşünür ki, demokratiya gələcək, maaşlar və pensiyalar artacaq. Yox mənim əzizlərin, belə olmayacaq. İndi işlədiyinizdən daha çox işləməli olacaqsınız.

İbrahimbəyov və Qarabağ: tarixi müqaisə

İbrahimbəyovun müsahibə zamanı Qarabağla bağlı dediyi sözlər tarixə baxmağa məcbur edir. Qayıdağ ötən əsrin əvvəlinə. Elə o zaman da Ermənistan və Azərbaycan (Demokratik) Respublikası Qarabağ uğrunda vuruşurdular. Sovet İttifaqı Cənubi Qafqazı zəbt etdikdən sonra, bolşeviklər "Qarabağı Azərbaycanın tərkibində QALMASI" barəsində qərar verdi (оставить Карабах в составе Азербайджана). Deməli Qarabağ artıq Azərbaycanın tərkibində idi. Maraqlısı odur ki, onu Azərbaycanın hissəsi elan edən Böyük Britaniya oldu. Yaddan çıxartmayaq, ermənilər Antantanın ən sadiq müttəfiqlərindən biri idilər. Onlar Qafqaz cəbhəsində türklərə qarşı vuruşurdular. Rusiyadaki Fevral inqilabından sonra da döyüşməyə davam etmişdilər. Azərbaycan isə Osmanlıların müttəfiqi idi. Bizim qoşunlar 1918-də türklərlə birlikdə ingilsləri Bakıdan qovdular. İngilislər isə, Qafqazı tərk edərkən, müttəfiq Ermənistanı qoyub qırağa, Qarabağı düşmən Azərbaycana verdilər. Niyə? Çünki Bakıda olduğları zaman Azərbaycanda aparılan islahatları yaxından tamaşa etdilər. Parlament seçkilərinin oyunbazlıq olmadığını gördülər. Yəni anladılar ki, bu ölkə doğrudan da qabağı gedir.

Heç neft diplomatiyası lazım olmadı. Böyük Britaniya müharibədən qalib kimi çıxmışdı. Bütün Yaxın Şərqin neft yatağları ingilislərin əlində idi. Elə ona görə də iтglislər Qafqazı tərk etdilər: əllərində olan ərazi o qədər böyük idi ki, Qafqaz onlara heç lazım deyil idi. Artıq dediyim kimi, reqionu tərk edərkən onlar yeqanə (gürcülər də Almanlarla birqə olmuşdular) sadiq müttəfiqlərinə hədiyyə edə bilərdilər, onsuzda Qarabağ mübahisəli ərazi idi, ingilislərin hər qərarı müvəqqəti xarakter daşıyacağdı. Lakin Böyük Britaniya heç bunu da etmədi. Çünki Azərbaycanda gördükləri Britaniyanın rəsmilərində əminlik yaratdı ki, mübahisəli ərazilərin və orada yaşayan ermənilərin gələcəyi yaxşı olacağ. Təsəvvür edin, 1918-ci il, iki millət bir-biriylə vuruşur. Lakin həmin zaman Azərbaycanın parlamentində 21 bi erməni deputat yer almlı idi, sonda isə 8 deputat, onlardan 4 - "Daşnaksütün" partiyasının təmsilçiləri, yer aldı (demək lazımdır ki, parlamentə 120 deputat seçilməli idi, lakin gərgin vəziyyətə görə parlamentə 84 təmsilçi seçildi). Bir dəfə Ermənistanın rəsmi nümayəndələri mübahisəli ərazilər barəsində danışıqlarçun Bakıya gəlmişdilər.

Əlbəttə, indi başqa bir zəmanədir, tutuşdurmada ehtiyatlı olmalıyığ. Lakin bu gün biz özümüzü Azərbaycan Demokratik Respublikasının davamçısı elan ediriksə, bu cür tutuşdurmalar təbii. Sinənə vurub, bütün dünyaya Şərqdə ilk demokratiyadan danışmağla məsələ bitmir. Özünü müvafiq olaraq aparmalısan. Fikrimcə, İbrahimbəyov bizi bu yola qaytara bilər.

Ədəbiyyat:

Азербайджанская Республика. Документы и материалы 1918-1920. Под ред. Дж. Гулиева. Баку 1998

Ф. Каземзаде "Борьба за Закавказье. 1917-1921". Стокгольм 2010

Şəkildə: 1918-1920-ci illər ADR-in parlamentinin binası. Keçmiş Bakı qızlar məktəbi, indiki Əlyazmalar İnstitutu. Şəkil http://sherqmirvarisi.com/ saytından götürülüb